by wpideowise თვალის დაზიანების რისკი მხოლოდ მძიმე საწარმოებსა და სამშენებლო ობიექტებზე არ გვხვდება. მტვერი, მცირე ნაწილაკები, ქიმიური სითხის შხეფები, ნაპერწკლები, ინტენსიური გამოსხივება და სამუშაო იარაღიდან მოფრენილი ნამსხვრევები საფრთხეს ქმნის სხვადასხვა სამუშაო გარემოში.
დამცავი სათვალის სწორად შერჩევა ამ რისკების შემცირების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გზაა. თუმცა ყველა დამცავი სათვალე ერთნაირი არ არის — კონკრეტული მოდელი უნდა შეესაბამებოდეს სამუშაო პროცესს, გარემოსა და მოსალოდნელ საფრთხეს.
ამ გზამკვლევში განვიხილავთ, რა ტიპის თვალის დამცავი საშუალებები არსებობს, როგორ უნდა შეარჩიოთ შესაბამისი მოდელი და რა შეცდომები უნდა აირიდოთ თავიდან.
რატომ არის თვალის დაცვა მნიშვნელოვანი?
სამუშაოს შესრულებისას თვალისთვის სახიფათო ნაწილაკი შეიძლება წარმოიქმნას მოულოდნელად და ძალიან სწრაფად მოხვდეს სახის არეში. განსაკუთრებით მაღალი რისკია ისეთ სამუშაოებში, სადაც გამოიყენება მჭრელი, სახეხი, საბურღი ან შესადუღებელი მოწყობილობები.
თვალისთვის საფრთხეს შეიძლება წარმოადგენდეს:
- მტვერი და წვრილი ნაწილაკები;
- ხის, ლითონის, ქვის ან პლასტმასის ნამსხვრევები;
- ქიმიური სითხის შხეფები;
- ნაპერწკლები და ცხელი ნაწილაკები;
- აირი, ორთქლი და აეროზოლი;
- ულტრაიისფერი და ინფრაწითელი გამოსხივება;
- ინტენსიური სინათლე;
- ბიოლოგიური სითხის შხეფები;
- ქარი და გარემოში არსებული მყარი ნაწილაკები.
ჩვეულებრივი, ყოველდღიური სათვალე ასეთი საფრთხეებისგან დასაცავად არ არის შექმნილი. სამუშაო გარემოში უნდა გამოიყენებოდეს შესაბამისი დანიშნულების, სათანადოდ მარკირებული დამცავი საშუალება.
შერჩევა რისკის შეფასებით იწყება
დამცავი სათვალის არჩევამდე უნდა შეფასდეს კონკრეტული სამუშაო პროცესი.
მნიშვნელოვანია განისაზღვროს:
- რა ტიპის საფრთხე არსებობს;
- საიდან შეიძლება მოხვდეს ნაწილაკი ან სითხე;
- რა სიჩქარით მოძრაობს ნაწილაკი;
- საჭიროა მხოლოდ თვალების თუ მთელი სახის დაცვა;
- გამოიყენება თუ არა ქიმიური ნივთიერებები;
- არსებობს თუ არა მტვრის, აირის ან ორთქლის რისკი;
- არის თუ არა სამუშაო დაკავშირებული გამოსხივებასთან;
- სჭირდება თუ არა თანამშრომელს სხვა დამცავი აღჭურვილობის ტარებაც.
დამცავი სათვალე პირადი დაცვის საშუალებაა და სამუშაო სივრცეში არსებული საფრთხეების კონტროლის სხვა ღონისძიებებს ვერ ანაცვლებს. სამუშაო ადგილი ჯერ ტექნიკური და ორგანიზაციული ზომებით უნდა გახდეს მაქსიმალურად უსაფრთხო, ხოლო დამცავი აღჭურვილობა დამატებით დაცვას უნდა უზრუნველყოფდეს.
დამცავი სათვალეების ძირითადი ტიპები
ღია ტიპის უსაფრთხოების სათვალე
ღია ტიპის დამცავი სათვალე ვიზუალურად ჩვეულებრივ სათვალეს ჰგავს, თუმცა მისი ლინზა და ჩარჩო სამუშაო გარემოში გამოყენებისთვის არის შექმნილი.
ასეთი მოდელი შეიძლება გამოიყენებოდეს მექანიკური სამუშაოებისას, როდესაც არსებობს წინიდან ან გვერდიდან მოფრენილი მცირე ნაწილაკების რისკი.
სათვალეს უნდა ჰქონდეს შესაბამისი გვერდითი დაცვა ან სახეზე შემოხვევადი ფორმა. მხოლოდ წინა მხრიდან დაფარვა ყოველთვის საკმარისი არ არის.
დახურული დამცავი სათვალე
დახურული სათვალე — იგივე goggle — თვალების ირგვლივ უფრო სრულ დაფარვას უზრუნველყოფს. ის შეიძლება საჭირო გახდეს მტვრის, ქიმიური შხეფების, აეროზოლის ან სხვადასხვა მიმართულებიდან მოძრავი ნაწილაკების არსებობისას.
ვენტილაციის ტიპიც სამუშაო საფრთხის მიხედვით უნდა შეირჩეს. პირდაპირი ვენტილაციის მქონე მოდელი შეიძლება კომფორტული იყოს, თუმცა კონკრეტული ქიმიური შხეფებისგან, ძალიან წვრილი მტვრისგან ან აირისგან საკმარის დაცვას ყოველთვის ვერ უზრუნველყოფს.
სახის დამცავი ფარი
სახის ფარი ფარავს არა მხოლოდ თვალებს, არამედ სახის უფრო დიდ ნაწილს. მისი გამოყენება შეიძლება საჭირო იყოს ქიმიური სითხის შხეფების, ცხელი ნაწილაკების, ნაპერწკლების ან სხვა მაღალი რისკის დროს.
ფარი ყოველთვის არ ანაცვლებს დამცავ სათვალეს. სამუშაო საფრთხიდან გამომდინარე, შესაძლოა მისი გამოყენება დახურულ ან ღია ტიპის უსაფრთხოების სათვალესთან ერთად იყოს საჭირო.
შესადუღებელი სამუშაოების დაცვა
შედუღებისას თვალს საფრთხეს უქმნის ინტენსიური სინათლე, ულტრაიისფერი და ინფრაწითელი გამოსხივება, ნაპერწკლები და ცხელი ნაწილაკები.
ასეთი სამუშაოებისთვის ჩვეულებრივი გამჭვირვალე ან მზის სათვალე დაუშვებელია. საჭიროა სპეციალური შესადუღებელი დამცავი საშუალება შესაბამისი ფილტრით. ფილტრის დაცვის დონე უნდა შეირჩეს შედუღების ტიპის, სამუშაო რეჟიმისა და მწარმოებლის რეკომენდაციის მიხედვით.
სათვალე ოპტიკური სათვალის მომხმარებლებისთვის
თანამშრომელს, რომელიც მხედველობის კორექციისთვის ოპტიკურ სათვალეს ატარებს, შეუძლია გამოიყენოს:
- შესაბამისი რეცეპტული დამცავი სათვალე;
- ოპტიკურ სათვალეზე გადასაცმელი დამცავი მოდელი;
- საკმარისი სივრცის მქონე დახურული სათვალე.
დამცავმა საშუალებამ არ უნდა შეცვალოს ოპტიკური სათვალის მდებარეობა და არ უნდა ზღუდავდეს მხედველობის არეს.
რომელი დაცვა რომელ საფრთხეს შეესაბამება?
| სამუშაო საფრთხე | შესაძლო დამცავი საშუალება |
|---|---|
| მცირე მექანიკური ნაწილაკები | გვერდითი დაცვის მქონე უსაფრთხოების სათვალე |
| ინტენსიური მტვერი | შესაბამისი დახურული დამცავი სათვალე |
| ქიმიური სითხის შხეფები | ქიმიური რისკისთვის განკუთვნილი დახურული სათვალე და, საჭიროებისას, სახის ფარი |
| ნაპერწკლები და ცხელი ნაწილაკები | შესაბამისი სათვალე და სახის დამცავი ფარი |
| შედუღება | სპეციალური ფილტრიანი შესადუღებელი ნიღაბი ან სათვალე |
| გარე სამუშაო და მკვეთრი სინათლე | ინდუსტრიული გამოყენებისთვის განკუთვნილი შესაბამისი ფილტრიანი სათვალე |
| ოპტიკური სათვალის გამოყენება | დამცავი overglass ან რეცეპტული უსაფრთხოების სათვალე |
ეს შესაბამისობები ზოგადი მიმართულებაა. საბოლოო არჩევანი ყოველთვის კონკრეტული სამუშაოს რისკის შეფასებასა და პროდუქტის ოფიციალურ მახასიათებლებს უნდა ეფუძნებოდეს.
ლინზის ფერი და დანიშნულება
ლინზის ფერი მხოლოდ დიზაინის ნაწილი არ არის. სხვადასხვა ტიპის ლინზა განსხვავებული განათებისა და სამუშაო გარემოსთვის გამოიყენება.
გამჭვირვალე ლინზა
გამჭვირვალე ლინზა ძირითადად დახურულ სივრცეში ან კარგი ხილვადობის პირობებში გამოიყენება. ის ხელს არ უნდა უშლიდეს ფერების აღქმასა და სამუშაო დეტალების დანახვას.
დაბურული ან მუქი ლინზა
მუქი ლინზა შეიძლება გარე სამუშაოებისას და მკვეთრი განათების პირობებში იყოს საჭირო. თუმცა მისი გამოყენება ცუდად განათებულ სივრცეში მხედველობას შეამცირებს და დამატებით საფრთხეს შექმნის.
სპეციალური ფილტრები
შედუღების, ლაზერული მოწყობილობების, ულტრაიისფერი გამოსხივების ან სხვა სპეციალური საქმიანობისთვის საჭიროა კონკრეტული საფრთხისთვის განკუთვნილი ფილტრი.
მხოლოდ ლინზის ფერის მიხედვით მისი დაცვის დონის განსაზღვრა შეუძლებელია. აუცილებელია პროდუქტის მარკირებისა და ტექნიკური დოკუმენტაციის შემოწმება.
დაბურვის საწინააღმდეგო დამუშავება
სათვალის დაბურვა ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პრაქტიკული პრობლემაა. ის შეიძლება გამოიწვიოს:
- ტემპერატურის სწრაფმა ცვლილებამ;
- მაღალმა ტენიანობამ;
- ინტენსიურმა ფიზიკურმა მოძრაობამ;
- რესპირატორთან ან პირბადესთან ერთად გამოყენებამ;
- არასათანადო ვენტილაციამ;
- სახეზე არასწორმა მორგებამ.
დაბურული ლინზა თანამშრომელს ხილვადობას უზღუდავს და შეიძლება სათვალის მოხსნისკენ უბიძგოს. ამიტომ ინტენსიური ან ხანგრძლივი სამუშაოსთვის სასურველია სათვალეს ჰქონდეს ოფიციალურად მითითებული anti-fog დამუშავება.
მნიშვნელოვანია სათვალის, რესპირატორისა და სხვა აღჭურვილობის ერთმანეთთან სწორად შეთავსებაც.
ნაკაწრების საწინააღმდეგო დაცვა
დაკაწრული ლინზა ამცირებს ხილვადობას, განსაკუთრებით მკვეთრი ან ხელოვნური განათების პირობებში.
Anti-scratch დამუშავება ლინზას ყოველდღიური ცვეთისადმი უფრო გამძლეს ხდის, თუმცა სრულად დაუზიანებელს ვერ გახდის. სათვალე არ უნდა დაიდოს ლინზით ქვემოთ და უნდა ინახებოდეს სუფთა, დაცულ შეფუთვაში.
თუ ნაკაწრი მხედველობის არეში ხვდება ან გამოსახულებას ამახინჯებს, სათვალე დროულად უნდა შეიცვალოს.
კომფორტი და სახეზე მორგება
დამცავი სათვალე ეფექტიანია მხოლოდ მაშინ, როდესაც სწორად არის მორგებული და თანამშრომელი სამუშაოს განმავლობაში სათანადოდ იყენებს.
შერჩევისას შეამოწმეთ:
- მყარად არის თუ არა დაფიქსირებული;
- ფარავს თუ არა თვალებს გვერდებიდან;
- ხომ არ სრიალებს მოძრაობისას;
- ხომ არ აწვება ცხვირსა და ყურებს;
- ინარჩუნებს თუ არა მხედველობის სრულ არეს;
- ხომ არ უშლის ხელს თავის მოძრაობას;
- კომფორტულია თუ არა ხანგრძლივი გამოყენებისას;
- თავსებადია თუ არა ჩაფხუტთან, რესპირატორთან და სმენის დამცავ საშუალებებთან.
ზედმეტად დიდი სათვალე შეიძლება სახეზე არასტაბილური იყოს, ხოლო ძალიან პატარა მოდელმა საჭირო დაფარვა ვერ უზრუნველყოს.
სხვა დამცავ საშუალებებთან თავსებადობა
სამუშაო გარემოში ხშირად ერთდროულად რამდენიმე დამცავი საშუალების გამოყენებაა საჭირო.
მაგალითად:
- ჩაფხუტი არ უნდა აწვებოდეს სათვალის ჩარჩოს;
- რესპირატორის ზედა ნაწილი არ უნდა არღვევდეს სათვალის სწორ მდებარეობას;
- სათვალის სახელურები არ უნდა ამცირებდეს სმენის დამცავი ყურსაცმის იზოლაციას;
- სახის ფარი თავისუფლად უნდა მოძრაობდეს და სხვა აღჭურვილობას არ ეჯახებოდეს.
თითოეული პროდუქტის ცალ-ცალკე კომფორტულობა საკმარისი არ არის — ისინი ერთად გამოყენების დროსაც უნდა შემოწმდეს.
სტანდარტები და მარკირება
პროდუქტის გარეგნობა ვერ განსაზღვრავს მის რეალურ დამცავ შესაძლებლობას.
თვალისა და სახის პროფესიონალური დაცვისთვის გამოიყენება ISO 16321 სტანდარტების სერია. ბაზარზე ასევე ფართოდ გვხვდება EN 166-ით მარკირებული და სერტიფიცირებული დამცავი სათვალეები.
შერჩევისას გადაამოწმეთ:
- მწარმოებელი და პროდუქტის მოდელი;
- შესაბამისობის დეკლარაცია;
- გამოყენებული სტანდარტი;
- მექანიკური დაცვის კლასი;
- ლინზის ფილტრი და ოპტიკური მახასიათებლები;
- გამოყენების დასაშვები გარემო;
- მოვლისა და შენახვის ინსტრუქცია;
- წარმოების ან გამოყენების ვადის შესახებ ინფორმაცია, თუ ეს მითითებულია.
მარკირების მნიშვნელობა პროდუქტის ინსტრუქციისა და მწარმოებლის ოფიციალური დოკუმენტაციის მიხედვით უნდა განიმარტოს.
ყველაზე გავრცელებული შეცდომები
ჩვეულებრივი სათვალის დამცავ სათვალედ გამოყენება
ოპტიკური ან მზის სათვალე ავტომატურად არ წარმოადგენს პროფესიონალურ დამცავ საშუალებას. მას შეიძლება არ ჰქონდეს ზემოქმედებისადმი საკმარისი გამძლეობა და გვერდითი დაცვა.
ერთი მოდელის ყველა სამუშაოსთვის შერჩევა
მექანიკური ნაწილაკებისგან დამცავი სათვალე შეიძლება ქიმიური შხეფების ან შედუღების გამოსხივებისთვის სრულიად შეუსაბამო იყოს.
სახის ფარის დამოუკიდებლად გამოყენება
ფარი სახის დიდ ნაწილს ფარავს, მაგრამ ყოველთვის ვერ უზრუნველყოფს თვალების სრულ იზოლაციას. კონკრეტულ სამუშაოებში მის ქვეშ უსაფრთხოების სათვალის ტარებაც საჭიროა.
დაბურული სათვალის მოხსნა
თუ სათვალე ხშირად იბურება, პრობლემა შესაბამისი მოდელის, ვენტილაციის, მორგებისა და სხვა აღჭურვილობასთან თავსებადობის გაუმჯობესებით უნდა მოგვარდეს.
დაზიანებული ლინზის გამოყენება
დაკაწრული, დაბზარული, დეფორმირებული ან გაუმჭვირვალე ლინზა მხედველობას ამცირებს და საჭირო დაცვას შეიძლება ვეღარ უზრუნველყოფდეს.
არჩევანი მხოლოდ ფასით ან დიზაინით
იაფი ან ვიზუალურად მიმზიდველი სათვალე ყოველთვის კონკრეტული სამუშაოსთვის შესაფერისი არ არის. მთავარი კრიტერიუმი არსებული საფრთხის შესაბამისი დაცვა უნდა იყოს.
მოვლა და შენახვა
დამცავი სათვალე ყოველი გამოყენების წინ უნდა შემოწმდეს.
ყურადღება მიაქციეთ:
- ლინზის ნაკაწრებსა და ბზარებს;
- ჩარჩოს დეფორმაციას;
- მოშვებულ დეტალებს;
- დაზიანებულ სახელურებს;
- ელასტიკური ზოლის მდგომარეობას;
- ლინზის გამჭვირვალობას;
- სათვალის სახეზე დაფიქსირებას.
სათვალე უნდა გაიწმინდოს მწარმოებლის რეკომენდაციით. უხეშმა ქსოვილმა, ძლიერმა ქიმიურმა საწმენდმა ან დაბინძურებულმა ხელსახოცმა შეიძლება ლინზის ზედაპირი და სპეციალური დამუშავება დააზიანოს.
შესანახად გამოიყენეთ სუფთა ჩანთა ან მყარი ქეისი. დაზიანებული სათვალე დროულად უნდა შეიცვალოს.
COFRA-ს თვალის დამცავი საშუალებები პროფესიონალური საქმიანობისთვის
იტალიური ბრენდი COFRA პროფესიონალური თვალის დაცვის სხვადასხვა ხაზს აწარმოებს. მის ასორტიმენტში გვხვდება კლასიკური და სპორტული დიზაინის უსაფრთხოების სათვალეები, დახურული goggles, ოპტიკურ სათვალეზე გადასაცმელი მოდელები, შედუღების საშუალებები და სპეციალური დანიშნულების პროდუქტები.
მოდელის მიხედვით, COFRA-ს სათვალეები შეიძლება მოიცავდეს:
- პოლიკარბონატის ლინზას;
- სახეზე შემოხვევად დიზაინს;
- გვერდით დაცვას;
- anti-fog დამუშავებას;
- ნაკაწრების საწინააღმდეგო დამუშავებას;
- UV დაცვის ფილტრს;
- რბილ ცხვირის საყრდენს;
- რეგულირებად სახელურებს;
- ოპტიკურ სათვალესთან თავსებადობას;
- სხვა დამცავ საშუალებებთან კომბინირების შესაძლებლობას.
მაგალითად, COFRA-ს ARMEX მოდელს აქვს გამჭვირვალე პოლიკარბონატის ლინზა, anti-fog და anti-scratch დამუშავება, UV400 დაცვა და სახეზე შემოხვევადი დიზაინი. მწარმოებელი მას კარგი ხილვადობის პირობებში შიდა მექანიკური სამუშაოებისთვის განსაზღვრავს.
პროდუქტის შერჩევისას ყოველთვის უნდა შემოწმდეს კონკრეტული მოდელის დანიშნულება და არა მხოლოდ ბრენდი ან საერთო კატეგორია.
შეარჩიეთ თვალის დაცვა SafetyHub-ში
SafetyHub გთავაზობთ პროფესიონალურ დამცავ სათვალეებსა და თვალის დაცვის საშუალებებს სხვადასხვა სამუშაო გარემოსთვის.
თუ ზუსტად არ იცით, რომელი მოდელი შეესაბამება თქვენს საქმიანობას, SafetyHub-ის გუნდი არჩევისას გაითვალისწინებს:
- სამუშაო პროცესს;
- მექანიკურ, ქიმიურ და სხვა საფრთხეებს;
- გამოყენების გარემოს;
- საჭირო დაცვის დონეს;
- ლინზის ტიპსა და ფერს;
- სხვა დამცავ აღჭურვილობასთან თავსებადობას;
- გამოყენების ინტენსივობას;
- თანამშრომლების რაოდენობას;
- კომპანიის ბიუჯეტს.
კორპორაციული მომხმარებლებისთვის შესაძლებელია საჭიროებებზე მორგებული შეთავაზების მომზადება, რაოდენობების დაგეგმვა და პროდუქციის მიწოდების ორგანიზება საქართველოს მასშტაბით.
უსაფრთხო სამუშაო მკაფიო ხედვით იწყება
თვალის დაცვა თანამშრომლის ყოველდღიური უსაფრთხოების მნიშვნელოვანი ნაწილია. სწორად შერჩეული დამცავი სათვალე უნდა შეესაბამებოდეს კონკრეტულ საფრთხეს, კომფორტულად ერგებოდეს მომხმარებელს და სამუშაოს განმავლობაში მკაფიო ხილვადობას ინარჩუნებდეს.
არჩევისას ნუ დაეყრდნობით მხოლოდ დიზაინს, ფასს ან ლინზის ფერს. შეაფასეთ სამუშაო გარემო, გადაამოწმეთ პროდუქტის მარკირება და შეარჩიეთ დაცვა, რომელიც რეალურად შეესაბამება არსებულ რისკს.
გაეცანით SafetyHub-ის თვალის დამცავი საშუალებების ასორტიმენტს ან დაუკავშირდით ჩვენს გუნდს პროფესიონალური კონსულტაციისა და თქვენს საჭიროებებზე მორგებული შეთავაზების მისაღებად.